Stan wód podziemnych w Polsce – co pokazują najnowsze dane z 2026 roku?

Najnowsze dane Państwowej Służby Geologicznej wskazują na wyraźne obniżanie się poziomu wód podziemnych w wielu częściach Polski. Chociaż na większości obszaru kraju zasoby nadal pozostają na poziomie pozwalającym na bezpieczne zaopatrzenie ludności w wodę, zwiększa się liczba miejsc, w których obserwowane są niskie stany pierwszego poziomu wodonośnego.

Najnowszy pełny komunikat hydrogeologiczny obejmuje okres od 1 do 30 czerwca 2026 roku. Z kolei dla lipca dostępna jest prognoza pokazująca możliwy dalszy rozwój niżówki hydrogeologicznej.

Poziom wód podziemnych obniżył się w większości punktów

W czerwcu 2026 roku spadek średniego poziomu wód podziemnych w pierwszym poziomie wodonośnym odnotowano w ponad 88% analizowanych punktów obserwacyjnych. Wzrost wystąpił w około 10% punktów, natomiast w nieco ponad 2% sytuacja nie zmieniła się w porównaniu z majem.

Najczęściej rejestrowane spadki były stosunkowo niewielkie. W 58% punktów obniżenie mieściło się w przedziale do 10 centymetrów, a w kolejnych 26% wynosiło od 10 do 25 centymetrów. Dane pokazują jednak, że tendencja spadkowa objęła niemal cały kraj.

Obniżenie poziomu wód gruntowych nie zawsze oznacza natychmiastowy brak wody. Jest jednak sygnałem, że odnawianie zasobów nie nadąża za ich odpływem i poborem. Szczególne znaczenie ma to w przypadku płytkich studni, niewielkich ujęć oraz terenów silnie zależnych od opadów atmosferycznych.

Czy Polsce grozi brak wody?

Na większości obszaru kraju rezerwy zmiennych zasobów wód podziemnych nadal utrzymywały się na bezpiecznym poziomie. Brak zagrożenia stwierdzono w około 81% analizowanych punktów.

Jednocześnie w ponad 19% punktów odnotowano zagrożenie stanu rezerw. W około 8% wszystkich analizowanych lokalizacji poziom wód wskazywał na brak rezerw w odniesieniu do najniższych wartości obserwowanych w poprzednich latach. Jeszcze w maju brak zagrożenia dotyczył niemal 89% punktów, co oznacza wyraźne pogorszenie sytuacji w ciągu jednego miesiąca.

Nie oznacza to ogólnokrajowego zagrożenia dla zaopatrzenia mieszkańców w wodę. Problemy mogą jednak pojawiać się lokalnie, zwłaszcza tam, gdzie wykorzystywane są płytkie studnie lub ujęcia znajdujące się w obszarach o ograniczonym zasilaniu.

Gdzie występowała niżówka hydrogeologiczna?

Niżówka hydrogeologiczna występuje wtedy, gdy poziom wód podziemnych obniża się poniżej przyjętego stanu niskiego ostrzegawczego. W czerwcu 2026 roku taką sytuację stwierdzono w 58 punktach, czyli w około 31% lokalizacji objętych analizą. Było to o 10 punktów procentowych więcej niż miesiąc wcześniej.

Kolejne 24% punktów znajdowało się pomiędzy stanem niskim a poziomem ostrzegawczym. Przy utrzymaniu niewielkich opadów również te miejsca mogą zostać objęte niżówką. Jedynie około 45% punktów znajdowało się powyżej średnich stanów niskich z wielolecia.

Regionalna niżówka hydrogeologiczna obejmowała części województw:

kujawsko-pomorskiego, lubelskiego, łódzkiego, mazowieckiego, opolskiego, podkarpackiego, podlaskiego, pomorskiego, śląskiego, świętokrzyskiego, wielkopolskiego oraz zachodniopomorskiego.

Lokalne wystąpienia obserwowano również w województwach dolnośląskim, lubuskim, małopolskim i warmińsko-mazurskim.

Prognoza na lipiec 2026 roku

Według prognozy Państwowej Służby Geologicznej na większości obszaru Polski zwierciadło płytkich wód podziemnych powinno pozostawać w bezpiecznej strefie wahań. Jednocześnie w wielu regionach możliwe jest dalsze obniżanie poziomu wody poniżej stanu niskiego ostrzegawczego.

Ostrzeżenie hydrogeologiczne na lipiec 2026 roku objęło 14 województw: mazowieckie, podlaskie, świętokrzyskie, lubelskie, łódzkie, dolnośląskie, opolskie, śląskie, małopolskie, podkarpackie, wielkopolskie, kujawsko-pomorskie, zachodniopomorskie i pomorskie. Lokalne obniżenia poziomu wód mogą pojawić się również w pozostałych regionach kraju.

Prognoza nie oznacza, że na całym obszarze wymienionych województw wystąpią problemy z dostępem do wody. Sytuacja może być bardzo zróżnicowana nawet w obrębie jednego regionu, zależnie od warunków geologicznych, intensywności opadów, sposobu użytkowania terenu i wielkości poboru.

Dlaczego poziom wód podziemnych jest ważny?

Wody podziemne stanowią istotne źródło zaopatrzenia mieszkańców, rolnictwa i przemysłu. Ich obniżenie może wpływać na wydajność studni, funkcjonowanie ekosystemów zależnych od wód gruntowych oraz warunki prowadzenia inwestycji budowlanych.

Zmieniające się położenie zwierciadła wody ma również znaczenie na terenach zanieczyszczonych. Może wpływać na kierunek przemieszczania się substancji ropopochodnych, metali ciężkich i innych związków obecnych w gruncie. Sam niski poziom wody nie oznacza poprawy stanu środowiska – zanieczyszczenia mogą pozostać w gruncie i ponownie przedostać się do wód podczas późniejszego podnoszenia się zwierciadła.

Jak kontrolować sytuację na konkretnym terenie?

Dane ogólnopolskie pokazują skalę zjawiska, ale nie zastępują badań wykonywanych na konkretnej działce lub terenie zakładu. W przypadku planowanej inwestycji, podejrzenia zanieczyszczenia albo problemów z lokalnym ujęciem warto przeprowadzić badania środowiska gruntowo-wodnego.

Monitoring może obejmować wykonanie piezometrów, regularne pomiary poziomu zwierciadła wody, pobór próbek oraz analizę parametrów fizykochemicznych. Pozwala to sprawdzić nie tylko ilość dostępnej wody, ale również jej jakość i kierunek przepływu.

Podsumowanie

Najnowsze dane z 2026 roku wskazują, że sytuacja wód podziemnych w Polsce wymaga uważnej obserwacji. W czerwcu poziom wód obniżył się w ponad 88% analizowanych punktów, a udział lokalizacji objętych niżówką wzrósł do około 31%.

Na większości obszaru kraju zasoby nadal zapewniają bezpieczeństwo zaopatrzenia ludności w wodę. Jednocześnie rosnąca liczba punktów z zagrożonymi lub wyczerpanymi rezerwami pokazuje, że sytuacja może pogarszać się lokalnie. Regularny monitoring środowiska gruntowo-wodnego pozwala wcześniej rozpoznać niekorzystne zmiany i odpowiednio zaplanować działania ochronne lub naprawcze.